نبض بازار جهانی فولاد در دست مواد اولیه

به گزارش آهن‌ آنلاین؛ بازار جهانی فولاد در ماه‌های اخیر نشانه‌هایی از بازیابی تدریجی را بروز داده است. اما این بازگشت فقط به افزایش تولید فولاد خام یا تغییر قیمت میلگرد و ورق محدود نمی‌شود. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مرحله جدید بازار فولاد جهان، تغییر هم‌زمان در کل زنجیره تولید است. از سنگ‌آهن و زغال‌سنگ گرفته تا قراضه فولادی، شمش، ورق گرم و محصولات ساختمانی را شامل می‌شود. به‌همین‌دلیل، آینده فولاد بیش از گذشته به رفتار مواد اولیه وابسته شده است. موادی که هرکدام مسیر متفاوتی را طی می‌کنند و در نهایت بر هزینه تولید و قیمت محصولات نهایی اثر می‌گذارند. در حال حاضر حدود ۷۰ درصد فولاد جهان از مسیر کوره بلند و کوره اکسیژنی و حدود ۳۰ درصد از مسیر کوره قوس الکتریکی تولید می‌شود. تفاوتی که باعث شده بازار سنگ‌آهن، زغال‌سنگ و قراضه اهمیت ویژه‌ای در تعیین آینده صنعت فولاد پیدا کنند.

سنگ‌آهن، ستون اصلی فولاد جهانی

با وجود رشد سرمایه‌گذاری در بازیافت فولاد و توسعه کوره‌های قوس الکتریکی، سنگ‌آهن همچنان مهم‌ترین ماده اولیه زنجیره فولاد جهان محسوب می‌شود. حدود ۹۸ درصد سنگ‌آهن استخراج‌شده در جهان در صنعت فولاد مصرف می‌شود و بخش بزرگی از این تجارت در اختیار استرالیا و برزیل قرار دارد. منابع جهانی سنگ‌آهن بیش از ۸۰۰ میلیارد تن سنگ معدن برآورد شده که بیش از ۲۳۰ میلیارد تن آهن در خود جای داده است. استرالیا و برزیل نیز همچنان بازیگران اصلی صادرات جهانی این ماده هستند.

اما آنچه بازار سنگ‌آهن را در مقطع کنونی حساس کرده، فقط حجم ذخایر نیست، بلکه رابطه میان عرضه و وضعیت صنعت فولاد چین است. چین همچنان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده سنگ‌آهن دریابرد جهان است و هرگونه تغییر در تولید فولاد این کشور، بر قیمت جهانی سنگ‌آهن اثر می‌گذارد. با وجود کاهش تولید فولاد چین در بخشی از سال، واردات سنگ‌آهن این کشور همچنان در سطح بالایی قرار گرفته و همین مسئله از سقوط شدید قیمت‌ها جلوگیری کرده است. 

قیمت سنگ‌آهن در هفته‌های اخیر نیز به محدوده نزدیک ۱۰۰ دلار به‌ازای هر تن رسیده و در بازارهای جهانی مقاوم ظاهر شده است. داده‌های بازار نشان می‌دهد سنگ‌آهن در اوایل سپتامبر در محدوده حدود ۹۹ تا ۱۰۱ دلار به‌ازای هر تن معامله شده است. این مقاومت قیمتی اهمیت زیادی دارد. چراکه سنگ‌آهن همچنان بخش بزرگی از هزینه تولید فولاد در کارخانه‌هایی است که از مسیر کوره بلند فعالیت می‌کنند. بنابراین، تا زمانی که قیمت سنگ‌آهن در سطوح نسبتا بالا باقی بماند، احتمال کاهش شدید قیمت محصولات فولادی نیز محدود خواهد شد.

عامل جدید فشار بر فولادسازان

علاوه‌بر سنگ‌آهن، زغال‌سنگ متالورژیکی و کک‌شو یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش هزینه تولید فولاد است. سالانه حدود یک میلیارد تن زغال‌سنگ متالورژیکی در صنعت فولاد جهان مصرف می‌شود و استرالیا با سهمی نزدیک به ۲۰۰ میلیون تن از صادرات جهانی، بزرگ‌ترین صادرکننده این محصول است.

افزایش قیمت زغال‌سنگ کک‌شو در هفته‌های اخیر، فشار قابل‌توجهی بر فولادسازان وارد کرده است. این مسئله به‌ویژه در بازار هند آشکار شده، جایی که رشد هزینه زغال‌سنگ هم‌زمان با افزایش تقاضای پس از فصل بارندگی، موجب صعود قیمت فولاد شده است. قیمت ورق سیاه در هند از ماه اوت تا اوایل سپتامبر حدود ۴ هزار روپیه در هر تن افزایش یافت و به بالاترین سطح چهار ساله نزدیک شد. افزایش هزینه مواد اولیه و کاهش موجودی بازار، به فولادسازان اجازه داده بخشی از فشار هزینه را به مصرف‌کنندگان منتقل کنند.

این روند نشان می‌دهد بازگشت بازار فولاد به معنای افزایش سودآوری تولیدکنندگان نیست. ممکن است قیمت میلگرد و ورق افزایش یابد، اما اگر هزینه سنگ‌آهن و زغال‌سنگ نیز با سرعت بیشتری بالا برود، حاشیه سود فولادسازان همچنان تحت فشار باقی خواهد ماند.

افزایش لحظه‌ای اهمیت قراضه

در مقابل مسیر سنتی فولادسازی، قراضه فولادی به‌تدریج به یکی از مهم‌ترین بازیگران آینده صنعت تبدیل شده است. فولاد یکی از معدود موادی است که قابلیت بازیافت کامل دارد و استفاده بیشتر از قراضه می‌تواند مصرف انرژی و انتشار کربن را کاهش دهد. استفاده از هر تن قراضه در تولید فولاد می‌تواند از مصرف حدود ۱.۴ تن سنگ‌آهن، ۷۴۰ کیلوگرم زغال‌سنگ و ۱۲۰ کیلوگرم سنگ‌آهک جلوگیری کند و در عین حال انتشار حدود ۱.۵ تن دی‌اکسیدکربن را کاهش دهد. قراضه می‌تواند تمام خوراک برخی کوره‌های قوس الکتریکی را تشکیل دهد، درحالی‌که در مسیر کوره بلند نیز سهمی از مواد اولیه را به خود اختصاص می‌دهد.

یک تناقض مهم در بازار قراضه وجود دارد. جهان به‌سمت افزایش مصرف قراضه حرکت می‌کند، اما عرضه قراضه به اندازه تقاضای احتمالی در حال رشد نیست. دسترسی به قراضه پایان عمر در دهه‌های آینده افزایش خواهد یافت، اما توسعه شبکه‌های جمع‌آوری، تفکیک و فرآوری برای استفاده واقعی از این ظرفیت ضروری است.

بازار قراضه نیز اخیرا نشانه‌هایی از افزایش قیمت داشته است. قیمت‌های بین‌المللی قراضه در ترکیه و آسیا در مسیر صعودی قرار گرفته و برخی شاخص‌ها افزایش حدود ۵ درصدی نسبت به هفته قبل را نشان می‌دهند. در بازار جهانی، قراضه به محدوده بالای ۳۹۰ تا حدود ۴۰۰ دلار در هر تن رسیده است. افزایش قیمت قراضه اهمیت زیادی برای بازار میلگرد دارد، چراکه بسیاری از کارخانه‌های تولیدکننده مقاطع طویل، به‌ویژه در ترکیه و بخش‌هایی از آسیا و اروپا، به بازار قراضه وابستگی بالایی دارند. بنابراین، رشد قیمت قراضه می‌تواند به افزایش هزینه شمش و در نهایت میلگرد منجر شود.

مسیر متفاوت میلگرد و ورق در بازار فولاد

در بازار محصولات نهایی نیز نشانه‌های بازیابی یکسان نیست. میلگرد بیش از هر چیز به وضعیت ساخت‌وساز وابسته است. در چین، با نزدیک شدن فصل اوج فعالیت‌های ساختمانی، نشانه‌هایی از کاهش موجودی میلگرد مشاهده شده و قیمت‌ها نیز نسبت به کف‌های قبلی بهبود یافته‌اند. بااین‌حال، ضعف بخش مسکن همچنان یک ریسک جدی محسوب می‌شود و نمی‌توان کاهش موجودی میلگرد را به تنهایی نشانه رونق کامل بازار دانست.

در مقابل، بازار ورق گرم از موتورهای متنوع‌تری مانند صنعت خودرو، ماشین‌آلات، زیرساخت و تولید صنعتی تاثیر می‌پذیرد. به‌همین‌دلیل، ورق گرم در برخی بازارها توانسته مقاومت بیشتری نسبت به محصولات ساختمانی نشان دهد. در هند، رشد تقاضای صنعتی و افزایش هزینه زغال‌سنگ موجب جهش قیمت ورق گرم شده است، اما افزایش واردات فولاد، به‌ویژه از چین، همچنان می‌تواند سقفی برای رشد قیمت‌ها ایجاد کند.

شمش، حلقه اتصال مواد اولیه و بازار نهایی

میان بازار مواد اولیه و محصولات نهایی، شمش و سایر محصولات میانی قرار دارند. افزایش قیمت سنگ‌آهن، زغال‌سنگ و قراضه معمولا با فاصله زمانی به بازار شمش منتقل می‌شود و از آنجا به قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر محصولات ساختمانی می‌رسد. در بازارهای آسیایی نیز قیمت شمش و بیلت از هزینه‌های بالاتر مواد اولیه حمایت شده است.