بازار میلگرد در پنج‌ماه نخست ۱۴۰۵؛ رکود تقاضا و اوج‌گیری قیمت‌ها

به گزارش آهن آنلاین؛ بازار میلگرد ایران در 6 ‌ماهه ابتدایی سال جاری، مسیری متفاوت و تا حدی متناقض با منطق سنتی عرضه و تقاضا را پشت سر گذاشت. انتظار می‌رفت تداوم رکود در بازار مسکن و کاهش فعالیت‌های ساختمانی، فشار نزولی قابل‌توجهی بر قیمت میلگرد وارد کند، اما روند بازار نشان داد که در اقتصاد تورمی و پرریسک ایران، تقاضای واقعی فقط متغیر تعیین‌کننده قیمت نیست. رشد نرخ ارز، افزایش هزینه تولید، نوسان قیمت مواد اولیه، محدودیت انرژی، ریسک‌های سیاسی و رفتار احتیاطی تولیدکنندگان و فروشندگان، در بسیاری از مقاطع سال توانستند اثر ضعف تقاضای مصرفی را خنثی کنند. بازار میلگرد در پنج‌ماه نخست سال ۱۴۰۵ برخلاف انتظار، با وجود تداوم رکود ساخت‌وساز، در مردادماه به اوج قیمتی جدیدی رسید و عوامل اقتصادی و سیاسی بیش از عرضه و تقاضای واقعی بر جهت بازار اثرگذار بودند.

بازار میلگرد در جست‌وجوی تعادل

در ماه‌های ابتدایی سال، بازار میلگرد هنوز تحت‌تاثیر وضعیت شکننده تقاضای ساختمانی قرار داشت. بخش مهمی از مصرف‌کنندگان واقعی، به‌ویژه پروژه‌های کوچک و متوسط ساختمانی، با احتیاط خرید می‌کردند و بازار از آن حجم تقاضایی که بتواند به‌تنهایی موتور رشد پایدار قیمت باشد، برخوردار نبود. قیمت میلگرد از همان ابتدا صرفا تابع مصرف واقعی نبود. نوسان نرخ ارز و تغییر هزینه جایگزینی محصول باعث می‌شد تولیدکنندگان و فروشندگان حاضر نباشند محصولات خود را با نرخ‌هایی عرضه کنند که احتمال می‌دادند در آینده نتوانند با همان قیمت موجودی خود را جایگزین کنند. به‌همین‌دلیل، بازار در بسیاری از مقاطع با پدیده‌ای مواجه بود که می‌توان آن را رکود همراه با مقاومت قیمتی نامید. یعنی حجم معاملات محدود بود، اما قیمت‌ها نیز به‌سادگی کاهش نمی‌یافتند.

نمونه‌ای از این رفتار را می‌توان در ابتدای خرداد مشاهده کرد. زمانی که برخی مبادی فروش افزایش و برخی دیگر کاهش قیمت را تجربه می‌کردند و بازار فاقد یک روند واحد بود. در پنجم خرداد، میلگرد ۱۴ کارخانه فولاد آناهیتا گیلان با نرخ حدود ۶۴ هزار و ۶۷۹ تومان و میلگرد ۱۰ آریان فولاد در محدوده ۶۴ هزار و ۸۶۲ تومان معامله می‌شد. این وضعیت نشان می‌داد که بازار هنوز میان دو نیروی متضاد گرفتار است. از یک‌طرف رکود ساخت‌وساز و ضعف مصرف و از طرفی‌دیگر افزایش هزینه‌ها و نگرانی از آینده نرخ ارز بر این بازار سایه انداخته است.

تغییر زمین بازی میلگرد در تابستان

با ورود به تابستان، شرایط بازار به‌تدریج تغییر کرد. نرخ ارز و افزایش ریسک‌های اقتصادی و سیاسی، وزن بیشتری در تصمیم‌گیری فعالان بازار پیدا کردند. هم‌زمان محدودیت‌های برق نیز فشار تازه‌ای بر تولید فولاد و زنجیره عرضه وارد کرد. محدودیت انرژی از این جهت برای بازار میلگرد اهمیت داشت که هرگونه اختلال در تولید فولاد، حتی در شرایط ضعف تقاضا، می‌تواند انتظارات بازار را تغییر دهد. کاهش احتمالی تولید شمش و محدود شدن عرضه کارخانه‌ها، تولیدکنندگان مقاطع را در موقعیت محتاطانه‌تری قرار می‌دهد و فروشندگان نیز تمایل کمتری به عرضه موجودی با نرخ‌های قبلی پیدا می‌کنند.

در تیرماه، بازار میلگرد از فاز ثبات نسبی خارج شد و افزایش قیمت‌ها سرعت بیشتری گرفت. گزارش‌های بازار در این دوره نشان می‌دادند که رشد نرخ ارز، تنش‌های سیاسی و محدودیت تولید، رفتار معامله‌گران را تغییر داده و میلگرد را به سطوح بالاتری نسبت به ابتدای تابستان رسانده است. برای نمونه، قیمت میلگرد ۱۶ ذوب ‌آهن اصفهان در این دوره از محدوده حدود ۵۹ هزار تومان عبور کرد و به بیش از ۶۵ هزار تومان رسید. این افزایش قیمت با رشد هم‌زمان مصرف ساختمانی همراه نبود.

اوج‌گیری میلگرد در دل رکود مرداد

مردادماه را می‌توان نقطه عطف بازار میلگرد در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ دانست. درحالی‌که انتظار می‌رفت ضعف ساخت‌وساز مانع از جهش قیمت شود، میلگرد مسیر صعودی خود را ادامه داد و در برخی مبادی به یکی از مهم‌ترین محصولات افزایشی بازار آهن تبدیل شد. در ابتدای مرداد، بازار هنوز رفتاری دوگانه داشت. 

در دهم مرداد، میلگرد اصفهان حدود ۶۶ هزار و ۹۷۲ تومان و میلگرد ۸ ظفربناب حدود ۷۰ هزار و ۹۲ تومان قیمت‌گذاری شده بود. اما با نزدیک شدن به پایان مرداد، فشار عوامل هزینه‌ای و ارزی افزایش یافت. قیمت مواد اولیه در بورس کالا نیز سیگنال افزایشی به بازار ارسال کرد. افزایش نرخ شمش و آهن‌اسفنجی، هزینه تولید نوردکاران را بالا برد و زمینه برای انتقال این افزایش هزینه به قیمت میلگرد فراهم شد.

میلگرد در این مقطع نسبت به بسیاری از محصولات فولادی واکنش سریع‌تری به افزایش هزینه‌ها نشان داد. دلیل این موضوع را می‌توان در ساختار بازار مقاطع ساختمانی جست‌وجو کرد. تولیدکنندگان میلگرد به‌طور مستقیم از نرخ شمش تاثیر می‌گیرند و با افزایش نرخ ارز و مواد اولیه، فاصله میان قیمت خرید شمش و فروش محصول نهایی به سرعت تحت فشار قرار می‌گیرد.

انتقال کامل فشار هزینه به بازار

روند صعودی میلگرد در روزهای ابتدایی شهریور نیز ادامه یافت. میانگین موزون میلگرد پرمصرف ساختمانی در بورس کالا در چهارم شهریور به حدود ۷۴ هزار و ۹۰۵ تومان در هر کیلوگرم رسید که نسبت به هفته قبل ۷.۶ درصد افزایش داشت. این روند در هفته دوم شهریور نیز ادامه پیدا کرد و در معاملات ۱۱ شهریور، میانگین موزون میلگرد سایز ۱۲ تا ۲۰ به ۷۹ هزار و ۳۹۸ تومان به‌ازای هر کیلوگرم رسید. 

نکته قابل‌توجه اینکه حدود ۹۷ درصد عرضه میلگرد نیز مورد معامله قرار گرفت که نشان می‌داد با وجود افزایش شدید قیمت، تقاضای بورسی هنوز به‌طور کامل از بازار خارج نشده است. در بازار آزاد نیز قیمت‌ها به سطوح بالاتری رسیدند. در میانه شهریور، برخی میلگردهای پرمصرف در محدوده ۷۷ تا بیش از ۸۰ هزار تومان قیمت‌گذاری می‌شدند. میلگرد ۱۸ آریان فولاد حدود ۸۰ هزار و ۹۱۰ تومان و میلگرد ۱۲ ظفربناب حدود ۷۷ هزار و ۳۶۰ تومان معامله می‌شد.

میلگرد از منطق تقاضای واقعی فاصله گرفت

بررسی روند قیمت میلگرد نشان می‌دهد که مهم‌ترین ویژگی این دوره، فاصله گرفتن قیمت از منطق مصرفی بازار بوده است. رکود ساخت‌وساز و ضعف تقاضای واقعی نتوانست مانع افزایش قیمت شود، متغیرهای دیگری مانند نرخ ارز، قیمت شمش، هزینه جایگزینی، محدودیت برق و ریسک‌های سیاسی نقش پررنگ‌تری در شکل‌دهی انتظارات پیدا کردند.

چشم‌انداز ادامه سال نیز به همین دوگانه وابسته خواهد بود. اگر نرخ ارز و هزینه‌های تولید همچنان صعودی بماند، میلگرد می‌تواند حتی بدون رونق جدی ساخت‌وساز نیز در سطوح بالای قیمتی باقی بماند. اما در صورت کاهش التهاب ارزی و ثبات بازار مواد اولیه، ضعف تقاضای واقعی می‌تواند به عاملی برای توقف رشد یا اصلاح مقطعی قیمت‌ها تبدیل شود.