رکود تولید فولاد در 2020 تا 2024، پس از ابرچرخه

به گزارش آهن‌ آنلاین، جدول منتشرشده توسط انجمن جهانی فولاد (World Steel Association) میانگین نرخ رشد سالانه تولید فولاد در جهان را از سال‌های ۱۹۵۰ تا ۲۰۲۴ نشان می‌دهد. نکته قابل‌توجه آن است که در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، نرخ رشد سالانه تولید فولاد به عدد صفر رسیده است. به بیان دیگر، طی این سال‌ها نه‌تنها شاهد افزایش محسوسی در ظرفیت و حجم تولید نبوده‌ایم، بلکه صنعت فولاد جهان در یک وضعیت ایستایی قرار گرفته است. این موضوع می‌تواند بازتابی از کاهش تقاضای جهانی، محدودیت‌های ناشی از بحران انرژی و پیامدهای اقتصادی دوران کرونا باشد که رشد این صنعت استراتژیک را تحت تأثیر قرار داده است.

روند رشد در بازه‌های تاریخی

روند رشد سالانه تولید فولاد در جهان در دوره‌های زمانی مختلف به‌صورت زیر تغییر کرده است:

• 1950–1955: 7.4 درصد که بالاترین نرخ رشد بعد از جنگ سرد به‌حساب می‌آید و نیاز به بازسازی و توسعه صنعتی شدت داشت.
• 1955–1960:  5.1 درصد، ادامه رشد بالا.
• 1960–1965: 5.6 درصد، حرکتی پایدار و قوی.
• 1965–1970: 5.5 درصد – همچنان در سطح بالا.
• 1970–1975: 1.6درصد – کاهش چشمگیر رشد.
• 1975–1980: 2.2 درصد – افزایش اما ولی نه پایدار.
• 1980–1985: 0.1 درصد – تقریبا توقف رشد.
• 1985–1990: 1.4درصد – بازگشت رشد ملایم.
• 1990–1995: –0.5 درصد – اولین بار منفی شدن رشد؛ کاهش تولید.
• 1995–2000: 2.5 درصد – بازگشت به فاز رشد.
• 2000–2005: 6.2 درصد – جهش چشمگیر و یک دوره بسیار پررشد.
• 2005–2010: 4.6 درصد – ادامه رشد بالا.
• 2010–2015: 2.5 درصد – روند کاهشی اما مثبت.
• 2015–2020: 3 درصد – افزایش مجدد رشد.
• 2020–2024: صفر – رکود کامل؛ هیچ رشدی ثبت نشده است.

بررسی دوره‌های مختلف نشان می‌دهد که:

1. دوره سیر صعودی پس از جنگ جهانی دوم (1950-1970): نرخ رشد بالا در این دوران ناشی از بازسازی، صنعتی‌سازی و ساخت زیرساخت‌های حیاتی بود. کشورهای مختلف سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در آهن آلات انجام دادند.
2. کاهش و بحران اقتصادی (دهه‌های 70 و 80): بحران‌های نفتی، رکود جهانی و تغییر روندهای صنعتی، منجر به کاهش تولید فولاد شدند. رشد به‌تدریج کاهش یافت و حتی در برخی دوره‌ها (1990–1995) منفی شد.
3. رشد مجدد در هزاره جدید: با شروع قرن 21 و به‌ویژه رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه مانند چین و هند، تقاضای فولاد به‌سرعت افزایش یافت. بخش قابل توجهی از این رشد بازگشتی، مربوط به توسعه زیرساخت‌ها و ساخت‌وساز در این کشورها بود.
4. رکود معاصر (2020 تا 2024): نرخ رشد صفر در این دوره منعکس‌کننده شرایط پیچیده‌ای مانند همه‌گیری جهانی ویروس کرونا، نوسانات اقتصادی، تغییرات ساختاری در صنعت (مانند انتقال به انرژی‌های پاک) و فروکش کردن رشد به‌ویژه در چین است.

چشم‌انداز آینده

به اعتقاد تحلیلگران، دوره ابرچرخه مواد اولیه چین به پایان رسیده و جهان ممکن است وارد مرحله جدیدی از تقاضای مواد خام شود، اما این‌بار تمرکز بر فلزات مورد نیاز برای تولید فناوری‌های پایدار مانند مس، نیکل و لیتیوم خواهد بود، نه فولاد سنگین. این واقعیت، همگام با نرخ رشد صفر فعلی تولید فولاد، نشان می‌دهد که تغییر ساختاری عمیقی در صنعت در راه است. ادعای یک تحلیلگر (Campbell) اشاره دارد که جهان باید به رشد کندتر عادت کند؛ انتظار می‌رود رشد تقاضای فولاد جهانی بین از حالا تا سال 2050 به 0.6 درصد سالانه برسد، در حالی که میانگین 20 سال گذشته حدود 2 درصد بوده است. در سال 2025، چشم‌انداز صنعت فولاد جهان تحت تاثیر عوامل متعددی قرار دارد. طبق گزارش OECD، تولید جهانی فولاد حدود 0.7 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و پیش‌بینی می‌شود تا سال 2030 با نرخ رشد سالانه تقریبا 0.9 درصد ادامه یابد. در حالی که چین شاهد کاهش تولید حدود 0.6 درصد است، کشورهای پیشرفته غربی مانند آمریکا، اتحادیه اروپا، ژاپن و بریتانیا با رشد اندکی در حدود یک درصد مواجه هستند. این موضوع نشان می‌دهد که سهم اقتصادهای نوظهور در تولید فولاد در حال افزایش است.

در مقابل، برآورد Fastmarkets برای تولید فولاد خام جهانی در سال ۲۰۲۵ به میزان ۱.۸۴۶ میلیارد تن است که ناشی از تأثیرات سیاست‌های تعرفه‌ای و عدم قطعیت‌های اقتصادی کاهش یافته است. این در حالی است که باید ظرفیت‌های اضافی گسترده‌ای وجود دارد: طبق OECD پیش‌بینی شده تا سال 2027 ظرفیت تولید جهانی تا 6.7درصد (معادل 165 میلیون تن) افزایش یابد که عمدتا مربوط به آسیا، به‌ویژه چین و هند است.

به‌طور کلی، جدول رشد سالانه تولید فولاد جهان بازتاب‌دهنده نوسانات چشمگیر در روند فعالیت کارخانه‌های فولادی طی دهه‌های گذشته است؛ از اوج‌های پرشتاب در دوران بازسازی و صنعتی‌سازی، تا دوره‌های رکود و بحران، سپس صعود مجدد همراه با رشد چین، و نهایتا توقف کامل رشد در دهه اخیر. این تحولات نشان‌دهنده تغییراتی ژرف و احتمالا پایدار در اقتصاد جهانی و ساختار تقاضای فلزات است که باید برای آینده صنعت فولاد و فلزات پایه، با دقت مورد بررسی قرار گیرد.