ایران مسیر جنوبی تنگه هرمز را حتی برای یک ساعت به رسمیت نمی‌شناسد

به گزارش خبرنگار مهر، کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفتگو با شبکه خبر با تأکید بر ضرورت بررسی دقیق ابعاد حقوقی و تعهدات طرف‌ها در موضوع تنگه هرمز، گفت: نمی‌توان صرفاً با یک نگاه ساده و ظاهری، درباره حوادث رخ‌داده و هدف قرار گرفتن برخی کشتی‌ها قضاوت کرد.

وی با اشاره به تداوم اجرای تفاهم اسلام‌آباد اظهار داشت: ممکن است در نگاه نخست چنین تصور شود که تعدادی کشتی در حال عبور از آب‌های سرزمینی یا داخلی عمان بوده‌اند و برخی از آن‌ها مورد اصابت قرار گرفته‌اند؛ اما ارائه پاسخی دقیق، مستلزم بررسی همه ابعاد موضوع و تحلیل تعهدات طرف‌های ذی‌ربط است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: باید مشخص شود اقدامی که آمریکا با همکاری عمان برای عبور کشتی‌ها از جنوب تنگه هرمز و در دوره اجرای تفاهم انجام داده، تا چه اندازه با تعهدات طرف‌ها و حقوق جمهوری اسلامی ایران مطابقت داشته است.

غریب‌آبادی با بیان اینکه شکل ظاهری اجرای یک توافق، ملاک ارزیابی تعهدات طرف‌ها نیست، تصریح کرد: هنگامی که طرف‌ها بر سر یک تفاهم یا موافقت‌نامه به توافق می‌رسند، همه ابعاد آن باید با دقت و به همان شیوه‌ای که مورد توافق قرار گرفته، اجرا شود؛ حتی اگر نحوه اجرای آن در ظاهر غیرمنطقی یا نامعقول به نظر برسد.

وی ادامه داد: طرف‌ها در جریان مذاکرات، تعهداتی را می‌پذیرند و در پس این تعهدات، ملاحظات و امتیازاتی وجود دارد؛ بنابراین، نباید پاسخ‌ها و تحلیل‌ها صرفاً بر اساس ظاهر یک رویداد شکل گیرد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه با اشاره به مفاد یادداشت تفاهم اسلام‌آباد درباره تنگه هرمز گفت: بند پنجم این یادداشت به مسائل مرتبط با تنگه هرمز اختصاص دارد و از سه بخش تشکیل شده است.

غریب‌آبادی افزود: بر اساس بخش نخست بند پنجم، جمهوری اسلامی ایران متعهد شده است ترتیبات لازم را برای فراهم شدن عبور ایمن کشتی‌های تجاری، به‌صورت رایگان و برای مدت ۶۰ روز اتخاذ کند.

بازگشایی تنگه هرمز باید با ترتیبات جمهوری اسلامی ایران انجام می‌شد

کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با تشریح جزئیات بند پنجم یادداشت تفاهم اسلام‌آباد، تأکید کرد: مفاد این بند از نظر حقوقی روشن است و نمی‌توان برای آن تفسیری متفاوت ارائه کرد.

وی اظهار داشت: بر اساس متن توافق، فراهم شدن امکان عبور ایمن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز باید در وهله نخست و با ترتیبات جمهوری اسلامی ایران انجام می‌شد. اگر قرار بود صرفاً از بازگشایی تنگه هرمز یا امکان عبور کشتی‌ها سخن گفته شود، می‌توانست از ادبیات دیگری در متن توافق استفاده شود؛ اما درج صریح عبارت «با ترتیبات ایران» حاصل مذاکرات و توافق طرف‌ها بود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه با اشاره به روند مذاکرات درباره این بند گفت: بند پنجم، آخرین بندی بود که در جریان مذاکرات یادداشت تفاهم نهایی شد و تا ساعات پایانی مذاکرات، اختلاف‌هایی درباره آن وجود داشت. در شب پایانی حضور هیئت قطری در ایران، دو موضوع همچنان محل اختلاف بود که مهم‌ترین آن‌ها بند پنجم و موضوع تنگه هرمز به شمار می‌رفت.

غریب‌آبادی افزود: مذاکرات درباره این بند تا حدود ساعت ۱۲ شب و یک بامداد ادامه یافت و طرف آمریکایی تلاش داشت عبارت مربوط به «ترتیبات ایران» در متن گنجانده نشود. همچنین درباره درج یا حذف موضوع ترتیبات موقت و ترتیبات دائمی برای مدیریت تنگه هرمز اختلاف‌نظرهایی وجود داشت، اما در نهایت طرف‌ها بر متن فعلی و نقش ترتیبات جمهوری اسلامی ایران به توافق رسیدند.

وی با بیان اینکه بخش نخست بند پنجم به نحوه فراهم شدن عبور ایمن کشتی‌های تجاری مربوط است، تصریح کرد: بخش دوم این بند، موضوع مین‌زدایی را مورد توجه قرار داده و بر اساس آن، جمهوری اسلامی ایران متعهد شده است عملیات مین‌زدایی را ظرف ۳۰ روز انجام دهد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه ادامه داد: در متن توافق، مین‌زدایی به‌طور مشخص به تنگه هرمز مربوط شده و محدود به مسیر خاصی که ایران تعیین کند، نشده است؛ بنابراین، مسئولیت انجام عملیات مین‌زدایی در این چارچوب بر عهده جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است.

غریب‌آبادی درباره بخش سوم بند پنجم نیز گفت: این بخش به ترتیبات آینده برای مدیریت تنگه هرمز از طریق گفت‌وگو و مشورت با کشورهای ساحلی خلیج فارس اختصاص دارد. این موضوع نشان می‌دهد که قرار است برای مدیریت آینده تنگه هرمز، ترتیبات جدیدی در نظر گرفته شود و وضعیت آن به شکل پیش از جنگ بازنگردد.

وی تأکید کرد: در جریان توافق بر سر این بند، بده‌بستان‌هایی میان طرف‌ها انجام شد و اهمیت موضوع به اندازه‌ای بود که اگر توافق بر سر این بخش حاصل نمی‌شد، یادداشت تفاهم اسلام‌آباد نیز شکل نمی‌گرفت.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد: اگرچه بند نخست یادداشت تفاهم و موضوع پایان درگیری‌ها در ایران و لبنان، شاکله اصلی توافق را تشکیل می‌داد، اما موضوع تنگه هرمز نیز برای جمهوری اسلامی ایران از اهمیت راهبردی برخوردار بود.

غریب‌آبادی افزود: سیاست جمهوری اسلامی ایران این بود که وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ بازنگردد و ترتیبات آینده آن بر اساس سیاست‌ها و ملاحظات جدید مورد توافق قرار گیرد.

ایجاد مسیر جنوبی تنگه هرمز نقض صریح یادداشت تفاهم اسلام‌آباد بود

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با تشریح نحوه اجرای بخش نخست بند پنجم یادداشت تفاهم اسلام‌آباد، گفت: جمهوری اسلامی ایران مسیر عبور و مرور کشتی‌ها را در بخش شمالی تنگه هرمز و در نزدیکی جزیره لارک ایجاد و این مسیر را به سازمان بین‌المللی دریانوردی اعلام کرد.

وی اظهار داشت: مسیر تعیین‌شده از سوی جمهوری اسلامی ایران، یک کریدور ورودی و خروجی برای عبور کشتی‌های تجاری بود و اطلاعات مربوط به آن نیز به سازمان بین‌المللی دریانوردی در لندن اعلام شد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: در مقابل، آمریکا و عمان نیز مسیری را در بخش جنوبی تنگه هرمز و در آب‌های داخلی عمان ایجاد و آن را به سازمان بین‌المللی دریانوردی اعلام کردند؛ سپس کشتی‌ها به سمت این مسیر هدایت شدند.

غریب‌آبادی با اشاره به اقدامات آمریکا برای جلوگیری از بازگشت کشتی‌ها به مسیر شمالی، تصریح کرد: برخی کشتی‌ها که با اخطار جمهوری اسلامی ایران ملزم به بازگشت و حرکت به سمت مسیر شمالی بودند، با تهدید و استفاده از پهپادها برای ادامه حرکت در مسیر جنوبی تحت فشار قرار گرفتند.

وی تأکید کرد: ایجاد مسیر جنوبی برای عبور کشتی‌ها، مغایر با مفاد بخش نخست بند پنجم یادداشت تفاهم اسلام‌آباد و نقض صریح تعهدات مندرج در این توافق بود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه با بیان اینکه نمی‌توان عبور روزانه تعدادی کشتی از مسیر جنوبی را موضوعی کم‌اهمیت تلقی کرد، گفت: جمهوری اسلامی ایران با توجه به مفاد و تعهدات مشخص مندرج در بند پنجم، به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد پیوست و اجرای دقیق این تعهدات برای ایران اهمیت اساسی داشت.

غریب‌آبادی ادامه داد: اگر روند عبور کشتی‌های تجاری از مسیر جنوبی ادامه پیدا می‌کرد، اعمال و تثبیت حاکمیت مؤثر جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز با چالش جدی مواجه می‌شد و امکان تثبیت این حاکمیت در عمل از بین می‌رفت.

وی افزود: طرف آمریکایی اکنون به این جمع‌بندی رسیده است که جمهوری اسلامی ایران برای تثبیت حاکمیت خود در تنگه هرمز، از هیچ اقدامی هراس ندارد؛ حتی اگر این موضوع با خطر ازسرگیری جنگ همراه باشد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه در عین حال تأکید کرد: این موضع نباید به‌عنوان جنگ‌طلبی یا تلاش جمهوری اسلامی ایران برای جنگ‌افروزی تفسیر شود، بلکه ناظر بر اراده ایران برای دفاع از حقوق و منافع ملی خود است.

غریب‌آبادی با اشاره به ظرفیت‌های دفاعی جمهوری اسلامی ایران گفت: جمهوری اسلامی ایران طی ۴۵ سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ظرفیت قابل توجهی در حوزه دفاع موشکی و توان بازدارندگی ایجاد کرده است؛ ظرفیتی که امکان مقابله با ابزارها و توانمندی‌های دشمنان را فراهم می‌کند.

وی افزود: جمهوری اسلامی ایران اکنون ظرفیت جدیدی را نیز در حوزه دفاع و بازدارندگی شناسایی کرده که تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین ابعاد آن به شمار می‌رود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تصریح کرد: تنگه هرمز امروز به بخشی از امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده و علاوه بر این، یک ظرفیت و توان دفاعی مهم برای کشور محسوب می‌شود.

غریب‌آبادی با اشاره به ابزارهای مختلف دشمنان برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت: دشمنان ایران در سال‌های گذشته از ابزارهای گوناگونی از جمله توسعه توانمندی‌های نظامی و تسلیحات متعارف، حمایت از گروه‌های تروریستی، انجام عملیات علیه مردم بی‌گناه، بهره‌گیری از موضوع حقوق بشر و اعمال تحریم‌ها برای مقابله با جمهوری اسلامی استفاده کرده‌اند.

وی خاطرنشان کرد: همان‌گونه که دشمنان ایران برای اعمال فشار و مقابله با جمهوری اسلامی، ابزارهای متعددی ایجاد کرده‌اند، جمهوری اسلامی ایران نیز باید ظرفیت‌ها و ابزارهای خود را برای دفاع از کشور و تأمین منافع و امنیت ملی افزایش دهد.

ترتیبات آینده تنگه هرمز بر امنیت ملی و ارزیابی موفقیت ایران در جنگ تأثیر بلندمدت دارد

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر ضرورت تقویت ظرفیت‌های دفاعی کشور گفت: جهان باید بداند که جمهوری اسلامی ایران در حال ارتقای ابزارهای دفاعی خود است و به هیچ‌وجه نمی‌تواند از این ظرفیت‌ها دست بکشد.

وی اظهار داشت: تنگه هرمز امروز بخشی از امنیت ملی و یکی از ابزارهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود و به همین دلیل، تحولات و ترتیباتی که در این منطقه اعمال می‌شود، صرفاً یک موضوع مقطعی یا محدود به عبور چند کشتی تجاری نیست.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: ممکن است در نگاه ظاهری این پرسش مطرح شود که چرا هدف قرار گرفتن چند کشتی تجاری که سامانه‌های موقعیت‌یاب خود را خاموش کرده و از مسیر مورد نظر ایران عبور کرده‌اند، باید به‌گونه‌ای باشد که احتمال ازسرگیری جنگ را افزایش دهد؛ اما برای تحلیل دقیق، باید آثار بلندمدت ترتیبات اعمال‌شده در تنگه هرمز بر امنیت جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گیرد.

غریب‌آبادی تصریح کرد: اگر جمهوری اسلامی ایران در این موضوع عقب‌نشینی کند، این پرسش مطرح خواهد شد که هزینه‌های سنگین جنگ، خسارت‌های واردشده و جان‌فشانی شهدا برای چه هدفی بوده است. از این منظر، جایگاه و آینده تنگه هرمز برای ایران اهمیت راهبردی دارد.

وی با بیان اینکه ارزیابی‌های نظامی درباره ابعاد این موضوع بر عهده کارشناسان ذی‌صلاح است، گفت: از نگاه من، تنگه هرمز یکی از شاخص‌های مهم برای ارزیابی میزان موفقیت جمهوری اسلامی ایران در جنگی است که با دشمنان خود داشته است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه ادامه داد: ترتیباتی که در آینده بر تنگه هرمز حاکم خواهد شد، می‌تواند موفقیت جمهوری اسلامی ایران در این جنگ را تکمیل کند؛ اما اگر وضعیت تنگه به شرایط پیش از جنگ بازگردد، نمی‌توان گفت که موفقیت ایران در این جنگ به‌طور کامل محقق شده است.

غریب‌آبادی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به موضوع مین‌زدایی در تنگه هرمز اظهار داشت: طرف‌های مقابل به‌طور مستمر درباره انجام عملیات مین‌زدایی با جمهوری اسلامی ایران گفت‌وگو کرده‌اند و ایران نیز به‌صراحت اعلام کرده است که هیچ‌گونه اجازه‌ای برای ورود ناوها، تجهیزات یا شناورهای خارجی به نزدیکی تنگه هرمز با هدف انجام این عملیات وجود ندارد.

وی تأکید کرد: به طرف‌های مقابل اعلام شده است که در صورت نزدیک شدن ناوها، تجهیزات یا هر نوع شناور خارجی به تنگه هرمز برای انجام عملیات مین‌زدایی، این تجهیزات و شناورها از منظر جمهوری اسلامی ایران هدف مشروع تلقی خواهند شد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: بر اساس مفاد بند پنجم یادداشت تفاهم، مسئولیت انجام عملیات مین‌زدایی بر عهده جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته و این تعهد، مبنای موضع ایران درباره جلوگیری از ورود طرف‌های خارجی به تنگه هرمز است.

غریب‌آبادی با اشاره به گفت‌وگوهای انجام‌شده با مقام‌های عمانی گفت: دوستان عمانی پیشنهاد کرده بودند از یک کشور ثالث ــ که جمهوری اسلامی ایران نیز با آن اختلافی ندارد و روابط مناسبی با آن برقرار است ــ برای انجام مین‌زدایی در مسیر جنوبی استفاده شود؛ اما جمهوری اسلامی ایران با این پیشنهاد موافقت نکرد.

وی ادامه داد: طرف عمانی این موضوع را مطرح کرده بود که عمان عضو یادداشت تفاهم اسلام‌آباد نیست و توافق یادشده میان ایران و آمریکا انجام شده است؛ ازاین‌رو، عمان باید بتواند برای مین‌زدایی مسیر مورد نظر خود اقدام کند.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران به طرف عمانی اعلام کرده است که هدف ایران زیر سؤال بردن حاکمیت عمان نیست؛ اما تنگه هرمز می‌تواند منشأ تهدیدهایی علیه امنیت ملی ایران باشد و از سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران در چارچوب یادداشت تفاهم، تعهدات مشخصی را پذیرفته است.

غریب‌آبادی تأکید کرد: موضوع تنگه هرمز و اجرای مفاد یادداشت تفاهم، دارای ابعاد حقوقی، امنیتی و سیاسی پیچیده‌ای است و نمی‌توان آن را صرفاً از منظر حاکمیت یک کشور یا عبور و مرور کشتی‌ها بررسی کرد.

یادداشت تفاهم اسلام‌آباد در هفته‌های نخست در مسیر اجرا بود/ ایران هیچ درخواستی برای مذاکره یا آتش‌بس به آمریکا ارسال نکرد

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به روند اجرای یادداشت تفاهم اسلام‌آباد گفت: نمی‌توان صرفاً به این دلیل که بخشی از مفاد توافق با مشکل یا نقض مواجه شده، مدعی شد که کل یادداشت تفاهم از ابتدا محکوم به شکست بوده است.

وی اظهار داشت: آمریکا در چارچوب یادداشت تفاهم، تعهدات متعددی را پذیرفته بود و اجرای بخشی از این تعهدات نیز آغاز شده بود؛ بنابراین، این ادعا که توافق از همان ابتدا قابلیت اجرا نداشته یا محکوم به شکست بوده، ارزیابی دقیقی نیست.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: یادداشت تفاهم پس از انعقاد، حدود ۲۰ روز در مسیر اجرای مفاد خود قرار داشت، اما به‌تدریج دو مسئله اساسی در روند اجرای آن ایجاد شد.

غریب‌آبادی نخستین مشکل را مربوط به تحولات لبنان دانست و گفت: بر اساس تعهدات آمریکا، باید شاهد پایان جنگ در لبنان می‌بودیم. همچنین در جریان مذاکرات، با اصرار جمهوری اسلامی ایران، موضوع احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان به متن توافق افزوده شد.

وی تصریح کرد: مقصود از تأکید بر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان این بود که حضور و استقرار نیروهای نظامی خارجی در این کشور نمی‌تواند ادامه یابد و باید روند خروج این نیروها آغاز شود؛ با این حال، آمریکا این تعهدات را به‌طور کامل اجرا نکرد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه ادامه داد: اگرچه سطح درگیری‌ها در لبنان تا حدی کاهش یافت، اما آمریکا مسیر موازی دیگری را با لبنان و رژیم صهیونیستی آغاز کرد که با ترتیبات مورد توافق در یادداشت تفاهم مغایرت داشت.

غریب‌آبادی افزود: بر اساس ترتیباتی که در مذاکرات زوریخ میان هیئت‌های چهارگانه مورد توافق قرار گرفته بود، قرار بود سازوکاری برای جلوگیری از درگیری در لبنان با حضور نمایندگان طرف‌های توافق ایجاد شود؛ اما ایجاد یک سازوکار جداگانه و سه‌جانبه، مغایر با چارچوب مورد توافق تلقی می‌شد.

وی با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در آن مقطع وارد مذاکرات مربوط به سایر بندهای یادداشت تفاهم نشده بود، گفت: ایران صرفاً به دلیل اجرای برخی تعهدات اقتصادی یا پیشرفت در بخش‌هایی از توافق، مذاکرات جدید را آغاز نکرد؛ چرا که اجرای کامل و صحیح همه مفاد توافق برای تهران اهمیت داشت.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه، دومین مسئله را ایجاد اخلال در ترتیبات مندرج در بند پنجم یادداشت تفاهم درباره تنگه هرمز عنوان کرد و افزود: برخلاف برخی ادعاها، بند پنجم از ابتدای توافق به‌طور کامل نقض نشده بود و اجرای آن در مراحل نخست با مشکل جدی مواجه نبود؛ اما در هفته دوم و آغاز هفته سوم، با ایجاد و اعلام رسمی مسیر جنوبی برای عبور کشتی‌ها، تخلفی آشکار در اجرای این بند رخ داد.

غریب‌آبادی اظهار داشت: پیش از آغاز دور جدید درگیری‌ها نیز یک درگیری محدود و یک‌روزه در منطقه رخ داد که در مجموع، روند اجرای یادداشت تفاهم را با مانع جدی مواجه کرد.

وی درباره تبادل پیام‌ها و احتمال آغاز گفت‌وگوها گفت: تصمیم‌های اتخاذشده در مقطع کنونی، موقت و با هدف جلوگیری از گسترش درگیری‌ها و فراهم شدن زمینه برای دستیابی به تفاهم و پایان جنگ بوده است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: در گفت‌وگوهایی که طی دو روز در تهران و با میانجی‌گری عمان انجام شد، طرف آمریکایی اعلام کرد که قصد انجام اقدام نظامی جدید ندارد و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران نیز تصمیم گرفتند در آن مقطع اقدام نظامی انجام ندهند.

غریب‌آبادی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران هیچ درخواستی برای مذاکره با آمریکا ارائه نکرده و همچنین هیچ درخواست آتش‌بسی نیز از سوی ایران به طرف آمریکایی ارسال نشده است.

وی با اشاره به اظهارات اخیر رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر درخواست ایران برای مذاکره گفت: به‌عنوان مسئول مرتبط با این موضوع، به‌صراحت اعلام می‌کنم که جمهوری اسلامی ایران طی ۱۶ یا ۱۷ روز گذشته و از زمان آغاز دور جدید درگیری‌ها، هیچ درخواست یا پیامی برای آغاز مذاکره با آمریکا ارسال نکرده است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه ادامه داد: برخلاف این ادعاها، این آمریکا بود که طی حدود ۱۰ روز گذشته پیام‌هایی برای مدیریت و پایان دادن به درگیری‌ها ارسال کرد و خواستار گفت‌وگو و حل‌وفصل مسائل به‌منظور جلوگیری از گسترش اقدامات نظامی شد.

غریب‌آبادی گفت: در برخی از این پیام‌ها پیشنهاد شده بود که اگر منشأ اختلاف، موضوع تنگه هرمز است، ایران و عمان درباره آن به تفاهم برسند؛ با این حال، جمهوری اسلامی ایران درخواستی برای مذاکره به آمریکا ارائه نکرد.

وی افزود: سیاست اصولی جمهوری اسلامی ایران این است که در مقطعی، چرخه درگیری‌ها باید متوقف شود و تصمیم‌گیری درباره چگونگی تحقق این هدف بر عهده مسئولان ذی‌ربط است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه در ادامه، با اشاره به دو سناریوی مطرح درباره دور جدید درگیری‌ها اظهار داشت: اقداماتی که آمریکا در این مرحله انجام داده، از نگاه جمهوری اسلامی ایران تجاوز نظامی محسوب می‌شود و تقلیل این اقدامات به صرف نقض بند نخست یادداشت تفاهم، تحلیلی ساده‌انگارانه است.

غریب‌آبادی تأکید کرد: اقدامات نظامی جدید آمریکا فراتر از نقض یک بند از یادداشت تفاهم است و باید در چارچوب تجاوز نظامی مورد ارزیابی قرار گیرد؛ حتی اگر در مقابل، موضوع هدف قرار گرفتن چند کشتی تجاری مطرح شود.

پاسخ ایران به تجاوز گسترده آمریکا، قاطع و متناسب بود

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به دور جدید حملات آمریکا علیه ایران گفت: حتی اگر فرض شود که جمهوری اسلامی ایران در اجرای بخشی از تفاهم یا تعهدات خود دچار قصور شده باشد، پاسخ به چنین موضوعی نمی‌تواند آغاز یک درگیری نظامی گسترده و زیر پا گذاشتن تمامی تعهدات مندرج در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد باشد.

وی اظهار داشت: طرفی که تعهدات و تفاهمات را نقض کرده، آمریکا بوده است و جمهوری اسلامی ایران نیز می‌توانست برای بازگرداندن روند اجرای توافق به مسیر صحیح، اقدامات و ترتیبات لازم را اتخاذ کند.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: آمریکا با آغاز حملات گسترده، مراکز نظامی و غیرنظامی متعددی را هدف قرار داد و شماری از مردم بی‌گناه را به شهادت رساند؛ بنابراین، چنین اقدامی نیازمند پاسخی متناسب و قاطع بود و جمهوری اسلامی ایران نیز بر همین اساس عمل کرد.

غریب‌آبادی تصریح کرد: نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به تجاوزهای آمریکا، عملیات گسترده‌ای را علیه اهداف و پایگاه‌های این کشور انجام دادند و حملات به پایگاه‌های آمریکایی در اردن نیز از ابعاد وسیعی برخوردار بود.

وی با اشاره به تمرکز بخشی از حملات ایران بر پایگاه‌های آمریکا در اردن گفت: گستردگی این حملات و افزایش تمرکز عملیات در این منطقه، حامل پیام‌های مشخصی برای طرف مقابل بود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: تلفات و خسارات واردشده به آمریکا، به‌مراتب بیشتر از آمارهای محدودی است که مقام‌های آمریکایی اعلام می‌کنند و واشنگتن در تلاش است ابعاد واقعی این خسارات را پنهان کند.

غریب‌آبادی ادامه داد: بر اساس اطلاعات و گزارش‌های دریافتی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، خسارات واردشده به آمریکا گسترده بوده و بسیار فراتر از آمار چند نفری است که طرف آمریکایی اعلام می‌کند.

وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران با این پاسخ‌ها نشان داد که نقض تعهدات و اقدامات تجاوزکارانه بدون هزینه نخواهد بود و ایران در برابر نقض عهد، پاسخی قاطع و متناسب خواهد داد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه با انتقاد از تحلیل‌هایی که تحولات اخیر را در قالب یک چرخه تکراری «حمله آمریکا، درخواست مذاکره یا آتش‌بس و سپس آغاز دوباره درگیری» تفسیر می‌کنند، گفت: نباید تحولات را به این شکل ساده‌سازی کرد.

غریب‌آبادی در تشریح دیدگاه خود اظهار داشت: اگر فردی به دیگری تعرض کند و طرف مقابل هیچ واکنشی نشان ندهد، احتمال تکرار رفتار تجاوزکارانه افزایش می‌یابد؛ اما اگر متجاوز در برابر اقدام خود با پاسخی قاطع و بازدارنده مواجه شود، معادله تغییر خواهد کرد.

وی افزود: وضعیت کنونی را باید در چارچوب پاسخ متقابل و افزایش هزینه‌های تجاوز برای طرف مقابل تحلیل کرد؛ به این معنا که هر بار اقدام تجاوزکارانه با واکنشی شدیدتر و پرهزینه‌تر روبه‌رو می‌شود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران در شرایطی قرار دارد که توان و ظرفیت پاسخ‌گویی خود را حفظ کرده و هیچ مانعی برای دفاع از کشور و وارد کردن هزینه به متجاوزان ندارد.

غریب‌آبادی خاطرنشان کرد: نباید توان و پاسخ‌های جمهوری اسلامی ایران را ضعیف یا ناکافی ارزیابی کرد؛ چراکه ایران در موقعیتی قرار دارد که می‌تواند در برابر هرگونه تجاوز، واکنشی قاطع، گسترده و بازدارنده نشان دهد.

پاسخ‌های ایران را نباید ضعیف تلقی کرد/ تصمیم درباره تداوم درگیری یا آغاز گفت‌وگو، تصمیمی راهبردی است

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با رد تحلیل‌هایی که تحولات اخیر را در قالب چرخه‌ای از حمله، درخواست مذاکره و تکرار درگیری ارزیابی می‌کنند، گفت: نباید موضوع را به این شکل ساده‌سازی کرد که آمریکا حمله کند، سپس خواستار مذاکره یا آتش‌بس شود و پس از مدتی بار دیگر اقدامات خود را تکرار کند.

وی در تشریح دیدگاه خود اظهار داشت: اگر فردی دست به اقدام تجاوزکارانه بزند و با هیچ واکنشی مواجه نشود، ممکن است بار دیگر رفتار خود را تکرار کند؛ اما شرایط زمانی متفاوت خواهد بود که طرف مقابل، پاسخی قاطع و بازدارنده ارائه دهد و هزینه اقدام تجاوزکارانه را افزایش دهد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: واقعیت وضعیت کنونی این است که هر اقدام تجاوزکارانه با واکنشی متقابل و پرهزینه مواجه می‌شود و جمهوری اسلامی ایران در موقعیتی قرار دارد که توان پاسخ‌گویی خود را حفظ کرده است.

غریب‌آبادی تصریح کرد: نباید پاسخ‌های جمهوری اسلامی ایران را ضعیف یا ناکافی تلقی کرد. نیروهای مسلح کشور از ظرفیت لازم برای دفاع از منافع ملی و مقابله با اقدامات تجاوزکارانه برخوردارند و در صورت اتخاذ تصمیم‌های لازم، توان اجرای اقدامات گسترده‌تر نیز وجود دارد.

وی در ادامه، راهبرد جمهوری اسلامی ایران را «راهبردی ترکیبی» توصیف کرد و گفت: در شرایط کنونی، هم وضعیت محاصره دریایی و هم وضعیت درگیری نظامی میان دو طرف برقرار است و ادامه یا تغییر این وضعیت، نیازمند تصمیم‌گیری در سطوح عالی کشور است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه اظهار داشت: یکی از سناریوهای پیش‌رو، تداوم وضعیت فعلی، از جمله ادامه محاصره، بسته ماندن تنگه هرمز و استمرار درگیری‌های نظامی است. در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی ایران می‌تواند به اقدامات خود ادامه دهد و طرف مقابل نیز ممکن است بخشی از تهدیدهای خود را عملیاتی کند.

غریب‌آبادی افزود: با این حال، بخشی از تهدیدهای طرف مقابل ممکن است به دلیل اقدامات پیش‌دستانه و پیشگیرانه جمهوری اسلامی ایران، قابلیت اجرایی پیدا نکند یا با محدودیت مواجه شود.

وی سناریوی دیگر را بازگشت طرف‌ها به مسیر گفت‌وگو و تلاش برای پایان دادن به وضعیت کنونی عنوان کرد و گفت: ممکن است پس از بسته شدن تنگه هرمز، انجام برخی اقدامات نظامی و پاسخ گسترده جمهوری اسلامی ایران، طرف مقابل در مدت کوتاهی به این نتیجه برسد که باید برای تغییر شرایط و حل‌وفصل اختلافات وارد گفت‌وگو شود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تأکید کرد: تصمیم‌گیری درباره انتخاب میان تداوم وضعیت فعلی یا حرکت به سمت گفت‌وگو، در اختیار دستگاه دیپلماسی، وزارت امور خارجه یا دولت به‌تنهایی نیست و باید در چارچوب تصمیم‌گیری‌های کلان کشور انجام شود.

غریب‌آبادی ادامه داد: انتخاب میان این دو مسیر، یک تصمیم صرفاً سیاسی نیست، بلکه تصمیمی راهبردی و مبتنی بر سیاست‌گذاری کلان است که باید با در نظر گرفتن همه عوامل، ملاحظات و معیارهای مؤثر اتخاذ شود.

وی خاطرنشان کرد: دستگاه دیپلماسی خود را متعهد به اجرای تصمیم‌های کلان نظام می‌داند و هر تصمیمی که در این زمینه اتخاذ شود، وزارت امور خارجه در چارچوب وظایف خود برای اجرای آن اقدام خواهد کرد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه گفت: اگر تصمیم بر تداوم وضعیت موجود، استمرار محاصره، بسته ماندن تنگه هرمز و ادامه درگیری‌های نظامی باشد، دستگاه دیپلماسی در مسیر اجرای این تصمیم ایفای نقش خواهد کرد؛ همچنین اگر تصمیم بر آغاز گفت‌وگوها و حرکت به سمت حل‌وفصل مسائل باشد، وزارت امور خارجه در اجرای آن تصمیم نیز وظایف خود را انجام خواهد داد.

تصمیم درباره تداوم وضعیت فعلی یا آغاز گفتگو، در سطح کلان نظام اتخاذ می‌شود

کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با تشریح راهبرد جمهوری اسلامی ایران در شرایط کنونی گفت: راهبرد ایران، راهبردی ترکیبی است و در حال حاضر، هم وضعیت محاصره دریایی و هم شرایط درگیری نظامی میان دو طرف برقرار است.

وی اظهار داشت: در صورت تصمیم مسئولان، امکان تداوم وضعیت فعلی وجود دارد و در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی ایران به اقدامات خود ادامه خواهد داد و طرف مقابل نیز ممکن است بخشی از تهدیدهای خود را عملیاتی کند.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: با این حال، ممکن است بخش قابل توجهی از تهدیدهای طرف مقابل، به دلیل اقدامات پیش‌دستانه یا پیشگیرانه جمهوری اسلامی ایران، امکان عملیاتی شدن پیدا نکند.

غریب‌آبادی با اشاره به سناریوی دیگر پیش‌روی طرف‌ها تصریح کرد: ممکن است پس از بسته شدن تنگه هرمز، انجام برخی اقدامات نظامی از سوی طرف مقابل و پاسخ گسترده جمهوری اسلامی ایران، شرایط به‌گونه‌ای پیش برود که طرف‌های مقابل طی چند روز به ضرورت تغییر وضعیت و ورود به گفت‌وگو برای حل‌وفصل مسائل برسند.

وی تأکید کرد: انتخاب میان تداوم وضعیت فعلی، از جمله استمرار محاصره، بسته ماندن تنگه هرمز و ادامه درگیری‌های نظامی، یا حرکت به سمت آغاز گفت‌وگوها، تصمیمی نیست که صرفاً در اختیار دستگاه دیپلماسی، وزارت امور خارجه یا دولت باشد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه ادامه داد: تصمیم‌گیری درباره این دو سناریو، یک تصمیم صرفاً سیاسی نیست، بلکه تصمیمی راهبردی و مبتنی بر سیاست‌گذاری کلان است که باید با در نظر گرفتن همه عوامل، ملاحظات و معیارهای مؤثر اتخاذ شود.

غریب‌آبادی گفت: دستگاه دیپلماسی خود را بخشی از سازوکار اجرای تصمیم‌های کلان نظام می‌داند و هر تصمیمی که در این زمینه اتخاذ شود، وزارت امور خارجه در چارچوب وظایف و مأموریت‌های خود برای اجرای آن اقدام خواهد کرد.

وی افزود: اگر تصمیم بر تداوم وضعیت موجود، ادامه محاصره، بسته ماندن تنگه هرمز و استمرار درگیری‌های نظامی باشد، دستگاه دیپلماسی در اجرای این تصمیم نقش خود را ایفا خواهد کرد؛ همچنین اگر تصمیم بر آغاز گفت‌وگوها و حرکت به سمت حل‌وفصل مسائل باشد، وزارت امور خارجه در مسیر اجرای آن تصمیم نیز اقدام خواهد کرد.

غریب‌آبادی در ادامه، با رد این دیدگاه که محاصره اقتصادی می‌تواند عامل تعیین‌کننده‌ای در پذیرش پیشنهادهای گفت‌وگو از سوی ایران باشد، اظهار داشت: محاصره اقتصادی جایگاه تعیین‌کننده‌ای در تصمیم جمهوری اسلامی ایران درباره پذیرش یا رد پیشنهادهای مذاکره ندارد.

وی افزود: جمهوری اسلامی ایران نخستین‌بار نیست که با تحریم و فشار اقتصادی مواجه می‌شود؛ ایران از سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی با گسترده‌ترین رژیم‌های تحریمی روبه‌رو بوده و در طول این سال‌ها آموخته است که چگونه در شرایط تحریم، نیازهای خود را تأمین کند، مسیر توسعه را ادامه دهد و محصولات خود را به بازارهای خارجی صادر کند.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تصریح کرد: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که جمهوری اسلامی ایران توانسته در شرایط فشارهای اقتصادی و تحریم‌های شدید، مسیر اداره کشور و تأمین نیازهای داخلی را ادامه دهد.

غریب‌آبادی با اشاره به تجربه برخی کشورها در مواجهه با تحریم‌های گسترده گفت: بسیاری از کشورها ممکن است در صورت مواجهه با سطحی از فشارهای اقتصادی که ایران طی سال‌های گذشته تجربه کرده، با بحران‌های جدی و حتی فروپاشی مواجه شوند؛ اما ایران توانسته است در برابر این فشارها مقاومت کند و مسیر توسعه و پیشرفت خود را ادامه دهد.

وی با اشاره به تحولات ونزوئلا افزود: نمونه‌های مختلفی از آثار تحریم‌های گسترده بر اقتصاد و ثبات کشورها وجود دارد، اما تجربه ایران نشان داده است که جمهوری اسلامی توانایی مدیریت کشور در شرایط تحریم و فشار اقتصادی را دارد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تأکید کرد: آمریکا نباید تصور کند که تشدید محاصره یا فشار اقتصادی، ابزاری تعیین‌کننده و مؤثر برای تغییر تصمیم‌های جمهوری اسلامی ایران است؛ زیرا ایران تجربه و ظرفیت لازم برای اداره کشور و ادامه مسیر توسعه در شرایط تحریم را در اختیار دارد.

آثار تحولات تنگه هرمز به کشورهای دوست و غیر دوست ایران گسترش یافته است

کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به پیامدهای تحولات تنگه هرمز برای کشورهای مختلف گفت: آثار اقدامات و تحولات مرتبط با تنگه هرمز، بسیاری از کشورها را تحت تأثیر قرار داده است؛ از کشورهای دوست و همسایه گرفته تا کشورهای غیر دوست و حتی کشورهایی که در فاصله جغرافیایی زیادی از منطقه قرار دارند.

وی اظهار داشت: در سفرهای انجام‌شده به برخی کشورهای دوست، مشاهده شد که همه این کشورها به‌نوعی از شرایط ایجادشده در تنگه هرمز تأثیر پذیرفته‌اند. این مسئله نشان داد که تنگه هرمز از ظرفیت و اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و شاید پیش از تحولات اخیر، بسیاری تصور نمی‌کردند این آبراه تا این اندازه بتواند بر شرایط اقتصادی و تأمین انرژی کشورهای مختلف اثرگذار باشد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه با اشاره به وضعیت هند افزود: هند با جمعیت گسترده و جایگاه مهمی که در اقتصاد جهانی دارد، از جمله کشورهایی است که تحولات تنگه هرمز بر آن تأثیر گذاشته است.

غریب‌آبادی گفت: در سفری که پس از امضای یادداشت تفاهم انجام شد، مقام‌های هندی اعلام کردند که دولت این کشور به دلیل اختلال در انتقال محموله‌های گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) از منطقه و متوقف ماندن برخی کشتی‌ها، ناچار به اتخاذ تدابیر و برنامه‌های ریاضت اقتصادی شده است.

وی تصریح کرد: تأثیرگذاری تحولات تنگه هرمز بر کشوری با ابعاد جمعیتی و اقتصادی هند، آن هم در پی اختلال در تردد شمار محدودی از کشتی‌های حامل LNG، نشان‌دهنده اهمیت و ظرفیت راهبردی این آبراه است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تأکید کرد: هدف جمهوری اسلامی ایران از اقدامات خود، وارد کردن فشار به کشورهایی مانند هند، پاکستان، چین یا دیگر کشورها نیست، بلکه ایران در حال دفاع از حقوق، منافع و امنیت ملی خود است و نباید این اقدامات به‌گونه‌ای دیگر تفسیر شود.

غریب‌آبادی در بخش دیگری از سخنان خود، به گمانه‌زنی‌ها درباره میزان درآمد احتمالی ایران از تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: طی روزهای منتهی به امضای یادداشت تفاهم، ارقام مختلفی از حدود ۱۲۰ میلیارد دلار تا ۵۰۰ میلیارد دلار درباره درآمدهای احتمالی ناشی از تنگه هرمز مطرح شد.

وی افزود: این ارقام در برخی رسانه‌های خارجی و اروپایی از جمله گاردین و رویترز مطرح شده بود، اما پیش از هرگونه اظهارنظر درباره صحت آن‌ها، لازم بود مبانی محاسبات و منابع این برآوردها به‌طور دقیق بررسی شود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه ادامه داد: موضوع برآورد درآمدهای احتمالی تنگه هرمز به یکی از دستگاه‌های اقتصادی مسئول ارجاع شد تا ظرفیت واقعی درآمدزایی و مبنای ارقام مطرح‌شده مورد ارزیابی کارشناسی قرار گیرد.

غریب‌آبادی تأکید کرد: تعیین میزان واقعی درآمدهای احتمالی از تنگه هرمز نیازمند بررسی‌های دقیق اقتصادی و کارشناسی است و نمی‌توان صرفاً بر اساس ارقام منتشرشده در رسانه‌های خارجی درباره آن قضاوت کرد.

غریب‌آبادی: ایران مسیر جنوبی تنگه هرمز را حتی برای یک ساعت به رسمیت نمی‌شناسد

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه، با تشریح موضع ایران درباره نحوه عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز گفت: اعمال ترتیبات از سوی جمهوری اسلامی ایران در این آبراه، اقدامی مبتنی بر حقوق و ملاحظات امنیتی کشور است و نباید آن را زورگویی تلقی کرد.

وی اظهار داشت: در یک مسیر دریایی، ممکن است بخش ورود یا خروج کشتی‌ها به‌طور کامل در یک محدوده قرار داشته باشد و بخشی دیگر در محدوده‌ای دیگر؛ بنابراین موضوع، صرفاً تعیین یک مسیر عبور نیست، بلکه به ترتیبات و نحوه اعمال حاکمیت در این منطقه مرتبط است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: جمهوری اسلامی ایران این موضوع را برای دوستان عمانی نیز توضیح داده و تأکید کرده است که تصمیمات ایران در تنگه هرمز ناشی از نگرانی‌های امنیتی و تجربه‌های به‌دست‌آمده است.

غریب‌آبادی با اشاره به مذاکرات جاری با عمان درباره ترتیبات تنگه هرمز گفت: گفت‌وگوها در شرایطی انجام می‌شود که تنگه همچنان بسته است و این‌گونه نیست که جمهوری اسلامی ایران چشم خود را بر عبور کشتی‌ها از مسیر جنوبی ببندد و اجازه دهد این مسیر به‌صورت عملی شکل بگیرد.

وی تصریح کرد: برخی کشورها و حتی طرف‌هایی که با جمهوری اسلامی ایران در تماس هستند، پیشنهاد داده‌اند که دست‌کم تا زمان رسیدن به تفاهم، کشتی‌ها از مسیر جنوبی عبور کنند؛ اما ایران به‌هیچ‌وجه این مسیر را حتی برای یک ساعت به رسمیت نمی‌شناسد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه ادامه داد: به همین دلیل، دور جدید درگیری‌ها نیز در شرایطی آغاز شد که موضوع فعالیت و عبور از مسیر جنوبی تنگه هرمز همچنان محل اختلاف بود.

غریب‌آبادی گفت: حتی اگر بخشی از مسیر ورود یا خروج کشتی‌ها در محدوده‌ای غیر از آب‌های تحت حاکمیت ایران قرار داشته باشد، جمهوری اسلامی ایران همچنان نسبت به اعمال حاکمیت و کنترل‌های امنیتی خود در این منطقه حساس است.

وی افزود: باید توجه داشت که پیش از جنگ نیز تمام تنگه هرمز در محدوده آب‌های ایران قرار نداشت، اما شرایط و تجربیات ایجادشده موجب شد جمهوری اسلامی ایران برای تأمین امنیت ملی خود تصمیمات لازم را اتخاذ کند.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تأکید کرد: این‌گونه نیست که اعمال حاکمیت جمهوری اسلامی ایران صرفاً منوط به پذیرش طرف عمانی باشد؛ اگر مسیر پیشنهادی ایران پذیرفته نشود، مسیر جنوبی همچنان از نظر ایران رسمیت نخواهد داشت و تنگه هرمز بسته باقی خواهد ماند.

غریب‌آبادی خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران در این موضوع کوتاه نخواهد آمد، زیرا دغدغه‌های امنیتی مشخصی دارد و هیچ فرمولی خارج از چارچوب مورد نظر ایران نمی‌تواند مورد پذیرش قرار گیرد.

وی با اشاره به احتمال ادامه درگیری‌ها گفت: در صورت تداوم این وضعیت، آغاز دوباره درگیری‌های نظامی نیز محتمل است و جمهوری اسلامی ایران برای دفاع قاطعانه از منافع و امنیت خود آمادگی دارد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: طرف آمریکایی باید بداند که جمهوری اسلامی ایران درباره مسیر جنوبی تنگه هرمز انعطاف نشان نخواهد داد و این موضع، بخشی از ملاحظات امنیتی و راهبردی ایران است.

وضعیت تنگه هرمز در شرایط جنگی و غیرجنگی متفاوت است

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر تفاوت میان شرایط جنگی و غیرجنگی در مدیریت تنگه هرمز گفت: ترتیباتی که جمهوری اسلامی ایران درباره کنترل و مدیریت این آبراه در نظر گرفته، مربوط به شرایط خاص جنگی است و نباید با وضعیت صلح یا شرایط عادی یکسان تلقی شود.

وی اظهار داشت: در شرایط جنگی، جمهوری اسلامی ایران کنترل کامل تنگه هرمز را اعمال می‌کند و این موضوع با وضعیت غیرجنگی متفاوت است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: اگر در شرایط غیرجنگی درباره ترتیبات عبور کشتی‌ها تفاهمی حاصل شود، این موضوع به معنای باز شدن تنگه هرمز به مفهوم فعلی آن نیست و روند مربوط به آن کاملاً جداگانه خواهد بود.

غریب‌آبادی تصریح کرد: برای تنگه هرمز باید دو وضعیت متفاوت در نظر گرفت؛ یکی شرایط جنگی و دیگری شرایط صلح یا وضعیت غیرجنگی. در شرایط جنگی، کنترل و نظارت جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز بر اساس ملاحظات امنیتی اعمال می‌شود.

وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران در چارچوب حقوق بین‌الملل دریایی، تعهدی مشابه برخی کشورهای ساحلی مانند عمان ندارد و به همین دلیل، در شرایط جنگی نمی‌تواند اجازه دهد کشتی‌ها بدون ارائه اطلاعات لازم و بدون مشخص شدن ماهیت و هویت آن‌ها از این منطقه عبور کنند.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه گفت: در شرایط جنگی باید مشخص باشد هر کشتی متعلق به کدام کشور است، نظامی است یا غیرنظامی، تجاری است یا دارای مأموریت دیگری؛ زیرا کشور همچنان در معرض تهدید قرار دارد و نمی‌توان بدون کنترل و دریافت اطلاعات لازم، اجازه عبور داد.

غریب‌آبادی تأکید کرد: رژیم حاکم بر تنگه هرمز در شرایط جنگی و غیرجنگی متفاوت است و نباید این دو وضعیت با یکدیگر خلط شوند.

وی افزود: حتی در صورت دستیابی به تفاهم، این مسئله به معنای تصمیم نهایی درباره بازگشایی تنگه هرمز نیست و فرایند مربوط به آن مستقل و جداگانه بررسی خواهد شد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه با اشاره به ضرورت تصمیم‌گیری درباره آینده این وضعیت گفت: موضوع اصلی این است که باید مشخص شود جمهوری اسلامی ایران چگونه می‌خواهد با چرخه درگیری‌های موجود مواجه شود؛ چراکه نمی‌توان شرایطی ایجاد شود که پس از مدتی کوتاه، دوباره همان وضعیت تکرار شود و پاسخ روشنی برای افکار عمومی وجود نداشته باشد.

غریب‌آبادی ادامه داد: بخشی از این موضوع به نحوه تحلیل چرخه درگیری‌ها بازمی‌گردد؛ اینکه آیا این چرخه به شکلی است که صرفاً به ایران آسیب وارد شود یا اینکه طرف مقابل نیز هزینه‌های سنگینی متحمل شود و پس از مشاهده شکست مسیر نظامی، بار دیگر به سمت گفت‌وگو و حل‌وفصل مسائل حرکت کند.

وی گفت: از نگاه من، تحولات اخیر را باید در چارچوب دوم تحلیل کرد؛ یعنی طرف مقابل پس از تجربه هزینه‌های اقدامات خود، به این نتیجه برسد که مسیر نظامی نتیجه‌بخش نیست و به سمت گفت‌وگو حرکت کند.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تأکید کرد: تصمیم درباره آینده این وضعیت، یک تصمیم در سطح بالای سیاست‌گذاری است و بنده به‌عنوان معاون وزیر امور خارجه، مسئول اتخاذ چنین تصمیمی نیستم؛ حتی وزیر امور خارجه یا رئیس‌جمهور نیز به‌تنهایی نمی‌توانند چنین تصمیمی را اتخاذ کنند.

غریب‌آبادی افزود: در حال حاضر دو وضعیت باید مورد تصمیم‌گیری قرار گیرد؛ نخست اینکه آیا جمهوری اسلامی ایران تصمیم دارد وضعیت فعلی، از جمله بسته بودن تنگه هرمز و پیامدهای ناشی از آن را ادامه دهد یا اینکه مسیر دیگری انتخاب شود.

وی خاطرنشان کرد: این موضوعات در جلسات مسئولان در حال بررسی است و اگر تصمیمی اتخاذ شود، باید همه آثار، پیامدها و ملاحظات مرتبط با آن به‌طور کامل در نظر گرفته شود.

جمهوری اسلامی ایران در نقطه ضعف قرار ندارد/ هیچ تعهدی در شرایط فعلی درباره آژانس نداریم

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به ارزیابی خود از موقعیت ایران در شرایط کنونی گفت: جمهوری اسلامی ایران در نقطه ضعف قرار ندارد و اگر وارد مسیر گفت‌وگو شود، این اقدام از موضع قدرت خواهد بود، نه ناشی از فشار یا اجبار.

وی با اشاره به درگیری اخیر میان ایران و رژیم صهیونیستی اظهار داشت: رژیم صهیونیستی پس از ۱۲ روز درگیری، در نهایت درخواست آتش‌بس کرد و این نشان داد که توان دستیابی به اهداف خود را نداشته است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: رژیم صهیونیستی در این جنگ تنها نبود و حمایت‌های گسترده‌ای دریافت کرد؛ در جریان این درگیری، آمریکا و بسیاری از کشورهای منطقه در کنار رژیم صهیونیستی قرار داشتند و برخی کشورهای اروپایی نیز پشتیبانی‌های لجستیکی ارائه کردند.

غریب‌آبادی ادامه داد: با وجود این حمایت‌ها، آنها نتوانستند جمهوری اسلامی ایران را شکست دهند و در نهایت این رژیم صهیونیستی بود که برای پایان درگیری درخواست آتش‌بس کرد.

وی با اشاره به شرایط کشورهای منطقه گفت: مقایسه وضعیت ایران با برخی جنگ‌ها و درگیری‌های اطراف منطقه نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران در موقعیت قدرت قرار دارد و توانسته در برابر فشارها و ائتلاف‌های مختلف مقاومت کند.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تأکید کرد: اگر جمهوری اسلامی ایران تصمیم به گفت‌وگو بگیرد، این تصمیم از موضع ضعف نخواهد بود، بلکه ناشی از محاسبه شرایط و اتخاذ تصمیمی مبتنی بر منافع ملی است.

غریب‌آبادی در ادامه، درباره وضعیت فعلی همکاری‌های ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت: در شرایط کنونی، جمهوری اسلامی ایران عملاً تعهدی در قبال آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ندارد و روابط و همکاری‌های معمول در این زمینه متوقف شده است.

وی اظهار داشت: در حال حاضر، اظهارنامه‌ای از سوی ایران ارائه نمی‌شود و هیچ‌گونه بازرسی یا دسترسی معمول آژانس در جمهوری اسلامی ایران انجام نمی‌گیرد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: تنها در موضوع نیروگاه بوشهر، به دلیل نیازهای مربوط به سوخت‌گذاری، موضوع انتقال و رفت‌وآمد سوخت مطرح بود که این موضوع نیز در چارچوب درخواست خود جمهوری اسلامی ایران انجام می‌شد؛ اما در سایر حوزه‌ها، دسترسی‌ها و همکاری‌ها متوقف شده است.

غریب‌آبادی خاطرنشان کرد: وضعیت فعلی روابط با آژانس، نتیجه شرایط جدید است و هرگونه تغییر در این وضعیت نیازمند تصمیم‌گیری و بررسی در چارچوب منافع و ملاحظات جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.

هیچ ابزاری را از روی میز برنمی‌داریم/ بررسی ماندن یا خروج از ان‌پی‌تی باید در کشور آغاز شود

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر اینکه ایران همه گزینه‌ها و ابزارهای خود را حفظ می‌کند، گفت: طرف مقابل نباید تصور کند که جمهوری اسلامی ایران به‌صورت مادام‌العمر به اجرای تعهدات خود ادامه خواهد داد.

وی اظهار داشت: هیچ ابزاری از روی میز برداشته نشده است و هر زمان که لازم باشد، امکان استفاده از ابزارهای مختلف در چارچوب تصمیمات کشور وجود دارد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال بازنگری در تعهدات هسته‌ای ایران گفت: این موضوع، پرسشی دقیق و مهم است که هم از سوی دیگران مطرح شده و هم در برخی نشست‌ها خود ما آن را به‌عنوان یک سؤال مطرح کرده‌ایم.

غریب‌آبادی افزود: جمهوری اسلامی ایران تاکنون دو بار مورد حمله قرار گرفته و در چنین شرایطی، طبیعی است که موضوع بازنگری در برخی تعهدات با توجه به ملاحظات امنیت ملی مورد بررسی قرار گیرد.

وی با اشاره به مفاد پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) گفت: حتی در متن این پیمان نیز پیش‌بینی شده است که اگر منافع عالی و مصالح امنیتی یک کشور به خطر بیفتد، آن کشور می‌تواند با اعلام قبلی، از این پیمان خارج شود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تصریح کرد: پس از حملات انجام‌شده، به‌ویژه حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران، این موضوع می‌تواند به‌عنوان یک بحث جدی در داخل کشور مورد بررسی قرار گیرد.

غریب‌آبادی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران مخالفتی با طرح این بحث ندارد؛ زیرا موضوع، صرفاً یک مسئله فنی نیست، بلکه به منافع عالی امنیتی کشور مرتبط است.

وی افزود: علاوه بر حملات نظامی صورت‌گرفته، تأسیسات صلح‌آمیز هسته‌ای ایران نیز که یکی از مهم‌ترین دستاوردهای عضویت ایران در چارچوب فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای و حقوق پیش‌بینی‌شده در ماده ۴ ان‌پی‌تی بوده، هدف حمله قرار گرفته است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه با اشاره به حملات اخیر به مناطق مرتبط با تأسیسات هسته‌ای ایران گفت: حمله به محدوده نزدیک نیروگاه بوشهر و همچنین آسیب به بخشی از تأسیسات مرتبط با نیروگاه آب سبک ۳۰۰ مگاواتی دارخوین، نشان می‌دهد که طرف مقابل در حال گسترش دامنه اهداف خود از تأسیسات مرتبط با غنی‌سازی به سمت زیرساخت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای تولید برق است.

غریب‌آبادی تأکید کرد: این پرسش که آیا جمهوری اسلامی ایران باید همچنان به تعهدات خود پایبند بماند یا در رویکردهای خود بازنگری کند، یک سؤال مشروع است و نباید تصور شود که ایران برای همیشه و بدون توجه به شرایط، متعهد به ادامه یک مسیر خواهد بود.

وی گفت: به نظر من، لازم است این بحث در داخل کشور به‌صورت جدی مطرح شود و نهادهای مسئول، دانشگاه‌ها، رسانه ملی و محافل کارشناسی، ابعاد مختلف این موضوع را بررسی کنند تا تصمیمی دقیق و مبتنی بر منافع ملی اتخاذ شود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه افزود: ماندن یا خروج از ان‌پی‌تی موضوعی نیست که بتوان درباره آن صرفاً با نگاه سیاه و سفید تصمیم گرفت؛ بلکه باید آثار، پیامدها و تبعات مختلف هر تصمیم به‌طور دقیق بررسی شود.

غریب‌آبادی اظهار داشت: برخی معتقدند می‌توان از ان‌پی‌تی خارج شد و همزمان اعلام کرد که به دنبال سلاح هسته‌ای نیستیم، اما باید بررسی کرد که چنین اقدامی چه میزان اثر بازدارندگی خواهد داشت و چه دستاوردی در عرصه امنیتی و مذاکراتی ایجاد می‌کند.

وی ادامه داد: در تاریخ، کشورهایی مانند کره شمالی از ان‌پی‌تی خارج شده‌اند و رژیم صهیونیستی، هند و پاکستان نیز از ابتدا عضو این پیمان نبوده‌اند؛ بنابراین مفهوم و پیامدهای خروج از این پیمان نیازمند بررسی دقیق است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تأکید کرد: تصمیم‌گیری درباره این موضوع در اختیار افراد مشخصی مانند بنده، رئیس‌جمهور یا یک مقام اجرایی به‌تنهایی نیست، بلکه ابعاد شرعی، فقهی، راهبردی و امنیتی دارد و باید همه جوانب آن مورد توجه قرار گیرد.

غریب‌آبادی خاطرنشان کرد: طرح این بحث نباید به‌عنوان یک تابو تلقی شود. جمهوری اسلامی ایران می‌تواند درباره ماندن در یک تعهد بین‌المللی یا تغییر رویکرد خود گفت‌وگو و بررسی کارشناسی انجام دهد.

وی افزود: باید مشخص شود که آیا امنیت ملی، منافع کشور و ابزارهای مذاکراتی جمهوری اسلامی ایران با ادامه عضویت در ان‌پی‌تی بیشتر تأمین می‌شود یا با اتخاذ رویکرد دیگری؛ این تصمیم نیازمند یک بررسی جامع و دقیق است.

هیچ برنامه‌ای برای مذاکره با آمریکا نداریم/ هر تفاهمی نباید آمریکا را به تکرار حمله و مذاکره عادت دهد

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به روند احتمالی گفت‌وگوها اظهار داشت: در شرایط فعلی تمرکزی بر مذاکره با آمریکا وجود ندارد و جمهوری اسلامی ایران وارد چنین مسیری نشده است.

وی افزود: نمی‌توان گفت که همه حلقه‌های یک سناریوی احتمالی، از گفت‌وگو با عمان گرفته تا مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم با آمریکا از طریق میانجی‌ها، طراحی شده و درباره بازگشت به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد یا آغاز مسیر جدیدی تصمیم‌گیری شده است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تصریح کرد: در حال حاضر تنها در مرحله نخست، یعنی گفت‌وگو با عمان قرار داریم و اینکه در مراحل بعدی چه اتفاقی رخ خواهد داد، باید بر اساس نتایج این گفت‌وگوها و تصمیمات اتخاذشده در داخل کشور مشخص شود.

غریب‌آبادی ادامه داد: اگر در آینده قرار باشد گامی فراتر برداشته شود، از جمله رسیدن به تفاهمی درباره باز شدن تنگه هرمز در مقابل دریافت امتیازاتی در حوزه جنگ، تحریم‌ها، محاصره یا سایر موضوعات، چنین طرح و برنامه‌ای در حال حاضر وجود ندارد.

وی تأکید کرد: هیچ گفت‌وگویی نیز در این زمینه با طرف آمریکایی انجام نشده و باید منتظر ماند که روند گفت‌وگوها با عمان به چه نتیجه‌ای خواهد رسید تا بر اساس مباحث سیاستی و تصمیم‌گیری‌های داخلی، درباره گام‌های بعدی اقدام شود.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد: در ذهن تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیران کشور، یک ملاحظه اساسی وجود دارد و آن این است که هرگونه تفاهم احتمالی نباید این تصور را برای آمریکا ایجاد کند که هر زمان بخواهد می‌تواند اقدام نظامی انجام دهد و پس از آن وارد مسیر گفت‌وگو شود.

غریب‌آبادی افزود: اگر قرار باشد جمهوری اسلامی ایران وارد مرحله بعدی از روند تفاهم یا گفت‌وگو شود، باید این نگرانی و دغدغه مردم و نظام مورد توجه قرار گیرد تا شرایطی ایجاد نشود که طرف مقابل، هزینه‌ای برای اقدامات خود نپردازد و چنین الگویی تکرار شود.

روابط ایران با چین و روسیه راهبردی است، اما سیاست خارجی کشور مستقل است

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به روابط تهران با چین و روسیه گفت: روابط جمهوری اسلامی ایران با این دو کشور، روابطی مناسب، سازنده و راهبردی است و در سال‌های اخیر همکاری‌های گسترده‌ای میان طرفین شکل گرفته است.

وی اظهار داشت: ایران با روسیه موافقت‌نامه همکاری راهبردی دارد و با چین نیز برنامه شراکت راهبردی دنبال می‌شود. همچنین در دوران تحریم‌ها، چین و روسیه در حوزه‌های مختلف سیاسی، بین‌المللی، دیپلماتیک و حقوقی از ایران حمایت و همکاری داشته‌اند و چین به‌ویژه در حوزه تجاری و اقتصادی تعاملات قابل توجهی با ایران داشته است.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تأکید کرد: با این حال، سیاست خارجی هر کشوری بر مبنای منافع ملی آن کشور تنظیم می‌شود و این موضوع درباره همه کشورها صدق می‌کند.

غریب‌آبادی افزود: همان‌طور که جمهوری اسلامی ایران تمام ظرفیت‌ها و سیاست‌های خود را در اختیار یک کشور خاص قرار نمی‌دهد و سیاست‌های مستقل خود را دنبال می‌کند، چین و روسیه نیز منافع و ملاحظات خود را دارند و روابط دیپلماتیک گسترده‌ای با کشورهای مختلف منطقه و جهان برقرار کرده‌اند.

وی ادامه داد: کشورها در تصمیمات خود، موضوع هزینه و فایده را بررسی می‌کنند و هر اقدامی را بر اساس اهداف، منافع و میزان هزینه‌های احتمالی آن مورد ارزیابی قرار می‌دهند.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه گفت: بنابراین درباره هر پیشنهادی که مطرح شود، کشورها بررسی می‌کنند که این اقدام با چه هدفی، چگونه و با چه میزان هزینه‌ای برای آن‌ها همراه خواهد بود.

غریب‌آبادی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به دوره‌های فشار و تحریم علیه ایران اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران حتی در دوره‌هایی که تحت شدیدترین فشارهای اقتصادی قرار داشته، تسلیم نشده است.

وی افزود: در دوره‌ای که ایران تحت محاصره اقتصادی قرار داشت، کشور دست روی دست نگذاشت، زیرا جمهوری اسلامی ایران آموخته است که چگونه در شرایط تحریم، نیازهای مردم را تأمین کند، مسیر پیشرفت را ادامه دهد و برنامه‌های توسعه‌ای و عمرانی خود را پیش ببرد.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه تأکید کرد: این تصور که ایران به دلیل فشارها و محدودیت‌ها ناچار به پذیرش هر شرایطی خواهد شد، تصور درستی نیست؛ چراکه کشور تجربه مدیریت شرایط سخت را دارد و می‌تواند هم در دوران تحریم و هم در شرایط جنگ، امور خود را اداره کند.